Ποτέ δεν ήξερα αν ο ήρωας γυρνάει ή γερνάει στην Αριστοτέλους, ωστόσο τραγουδούσα πότε το ένα, πότε το άλλο κι έλεγα ότι έπεφτα πάντοτε μέσα. Αν κάποιος ήθελε να έχει ενστάσεις επ’ αυτού, θα το ήξερα μόνο εγώ κι εκείνος, θα ‘νιωθε -ίσως- λίγο σαν τον ποιητή, που κρατάει το χρέος του πρώτου στίχου. Ήξερα μόνο να γίνομαι παιδί στην πόρτα μιας επαρχιώτικης μπουάτ, εκεί που εκπνέει για τα καλά το κάθε κίνημα, εκεί που πρόλαβε η δημιουργία να γίνει τελετουργική επανάληψη. Όταν όλοι οι αστοί -ίσως “αστοί” περισσότερο, παρά οτιδήποτε άλλο- οριοθετούσαν τον τρόπο εκείνο της ζωής που θα κατέληγε στα ρεπορτάζ της αγοράς, εμείς πιάναμε να νιώσουμε ναυτικοί, ακούγοντας και τραγουδώντας Καβαδία . Στην άκρη της πόλης ακριβώς, το πάλκο νομιζόταν για τόσο σπουδαίο, όσο κάποτε όντως ήτανε, με τα λόγια πρωτογενή, την μουσική που αφοπλίζει τις απορίες κι όμως, είμαι αρκετά παιδί. Μέσα στη λάμψη του παραποταμιού, ό,τι διέρρευσε ανενόχλητο απ’ την ροή της πρωτεύουσσας, μας ήρθε εδώ και νομίζουμε, τόσο παρα-αστικοί, ότι εμείς, μόλις τώρα δα, αυτήν την στιγμή σμιλεύουμε το ωδικό νόημα, κάποια βλάχα απ’ τη Στενή, αναρωτιέται τι σημαίνει ασετυλίνη και σπεύδουν μερικοί ακμαίοι Χαλκιδέοι να της κάνουν τους καμπόσους, να της πουν για τα φανάρια του καταστρώματος, μα σώπα και μερακλώνουνε κι ίσα που δακρύζουνε για το “παιδί του Μοντιλιάνι”. Χάθηκε λίγη ταπείνωση, να βρουν τον τρόπο να μιλήσουν εκτός του τραγουδιού, να ξέρουν τι να πουν στην ανερχόμενη επαρχιώτισσα ποιος είναι ο Μοντιλιάνι ή τι -έστω- είναι αυτός ο Μοντιλιάνι, χάθηκε να τολμήσουν και να πάνε ώς το καβαλέτο; Να ζωγραφίσουνε και κάτι από μόνοι τους, παρά μεθάνε και βυθίζονται και οικειοποιούνται τον ποιητή, ημιμαθείς με απόλυτα καλές προθέσεις όμως και εντελώς κινηματογραφικά κωμικοί.

Ακούω τα ευκόλως εννοούμενα, αυτά που βαρέθηκαν να πάνε πιο μέσα, εκεί, στην κουζίνα, όπου ο μετρ ψιλοκόβει κρύο ρολό κοτόπουλο ως να ‘ταν μπάτλερ υπεύθυνος μονάχα για να καλημερίζει κι όμως κόβει κοτόπουλο για τους προύχοντες της παραποτάμιας ακτής, πώς να μοιάσει θάλασσα ο Εύριπος όταν νομίζεις πως τα ίδια νερά πηγαινοφέρνει; Κι όμως, θα άξιζε να βγούμε μια φωτογραφία αναμνηστική. Όσοι δεν πιάσανε το νόημα όταν δόθηκε, έχουν άλλη μία ευκαιρία. Να ‘ρθουν εδώ και να δουν πώς ακριβώς λαμπυρίζουνε τα καινούργια στους ιθαγενείς, να θυμηθούνε -άλλωστε- την ανακάλυψη τη δική τους.

Ο Καβαδίας κρατιέται μην κλάψει. Τα καρνάγια που θα τον τραγουδούσαν επάξια, πέθαναν πολύ πριν τους πιάσει την κουβέντα  με το ημερολόγιο πορείας ανοιχτό. Δεν κλαίει, μόνο γελάς άμα βλέπεις τους μελλοντικούς μαφιόζους να συγκινούνται. Θα περάσει η μόδα, θα ρθούν τα πρώτα τραπέζια στην οικτρή τους πίστα. Θα ξεπλύνουν τα κρίματα μες στα μπουζούκια ίδιοι, οι ίδιοι, που κάποτε έβγαλαν λεφτά, δια στόματος του ποιητή.

Είμαι παιδί ακόμη. Και περνώ τα τεμαχισμένα φρούτα σε σουβλάκι, πιάνω συζήτηση με το μπάρμαν, που είναι πάντοτε καλό παιδί. Κοροϊδεύω την πείνα μου ως το ξημέρωμα, θα τελειώσει το πρόγραμμα, όταν τρως πατσά με τους συντελεστές της παράστασης, νιώθεις -το λιγότερο- επαρκής. Έξω από το θέατρο των ευαίσθητων θαλασσόλυκων, τα πατσατζίδικα της παλιάς αγοράς κρέμονται, ερείπια της μελλοντικής τους κατεδάφισης, αφού στο τέλος, θα προτιμήσουμε τα φρέσκα μας απόνερα, θα τρώμε κρέπα με πολλή μαγιονέζα. Την ίδια ώρα ο Εύριπος ξημερώνεται ολόιδιος, πώς τα κατάφερε πάλε, μήτε μια στάλα αλλιώτικη κι ας χύσαμε τόσα δάκρυα όλο το βράδυ. Είναι ίδιος και δεν βρήκαμε δυο στίχους να τον βαλσαμώσουμε, να τιμήσουμε την απαράλλαχτη ιδιότητά του. Ούτε Τίγρης, ούτ’ Ευφράτης, ούτε κι Άγιος Νείλος. Μονάχα τα νερά κι εμείς υπνωτισμένοι απ’ τα νεφούρια* των συναντήσεων, τα νερά μας και τα νερά των άλλων, η πόλη μας κι η άλλη πόλη, εμείς κι ό,τι μπορέσαμε να υποθέσουμε πως είμαστε, παραποτάμιοι κι ιθαγενείς.

* α) Το σημείο όπου συναντιούνται δύο αντίθετα ρεύματα και β) κάθε θαλάσσιο ρεύμα αντίθετο προς ένα άλλο

Περιμένουμε να φύγουμε. Ο καθένας με την βαλίτσα του κι όμως άγνωστοι μεταξύ μας. Θα ‘πρεπε να υπάρχει ένας τρόπος, ώστε οι αποσκευές να έχουν όνομα και το περιεχόμενό τους, ορατό σ’ εκείνον που τo κουβαλά, κρεμασμένο στα σκουλαρίκια της κοπέλας όσο σέρνει τα ροδάκια κι είναι βέβαιο πως πάει στα υπεραστικά της Λιοσίων. Έτσι κι ο κύριος που περνά, αφήνει να εννοηθεί πως κρατά κάποια συμπεράσματα κάτω από την μασχάλη, ο ιδρώτας της βίωσης τον μαρτυράει, καθώς μόλις βούτηξε από τον κάδο των αχρήστων ένα μάτσο παλιά γράμματα. Απευθύνονται σ’ εκείνον που τα πέταξε, αλλά δεν διαφεύγουν από τούτη την αποβάθρα, επιμένω να τρυπάω τις εκφράσεις των άλλων, λίγο κάτω από την επιφάνεια, όσο η κρούστα φουσκώνει απ’ τον ατμό, όλες οι ανάσες που δεν προλάβανε, κάτω από τα πρόσωπα. Αποκτώ διαμιάς έναν κόσμο, όπου όλοι γνωρίζουμε αρκετά ώστε να απουσιάζουμε, σέβεσαι τα τιμαλφή, δεν τα κλέβεις, τα μπαγκάζια έχουνε μιλιά κι ορκίζονται, πως είναι αλήθεια τούτη η διαδρομή, έχει μάρτυρες πολλούς η ιστορία. Κατά κάποιον τρόπο, είμαι παρούσα, έτσι μου λένε, καθώς καταφτάνει στον τερματικό η φουρνιά των ανθρώπων, από εδώ προς τα εκεί, όσοι πρόλαβαν και να χωθούν μέσα στο επόμενο λεπτό της αναμονής μας. Εμείς, είμαστε απέναντι και περιμένουμε, να κάνουμε στα γρήγορα ένα ταξίδι στο μέρος απ’ όπου ήρθαν, να εξιχνιάσουμε τους λεκέδες, τα ακουμπισμένα βλέμματα, τις έγνοιες που αγνοήθηκαν, τα τυπικά που τηρήθηκαν, κάθε πειστήριο πως, όντως, πέρασαν, κάθε αντωνυμία που ειπώθηκε, στον δρόμο εκείνο που θα τον πάμε ανάποδα.

Φτάνουν τεθλιμμένοι, οι απέναντι, το μετρό τους ξέβρασε κατηφείς, τελείωσε το ραχάτι που σ’ έχωσε στο κάθισμα κι είχες την τύχη να συναντηθείς μ’ ένα καινούργιο άρωμα και μ’ ένα παλιό, που σου θυμίζει τι δεν πρόκειται ποτέ ή τι στο καλό συμβαίνει με σένανε, φτάνεις στον τερματικό κι οφείλεις την αποβίβαση, τόσο οικτρή και τόσο πολλά υποσχόμενη για τα επόμενα, τα αφού πατήσεις το πόδι σου στο οδόστρωμα και πρέπει να βιαστείς. Λοιπόν; Κάποιοι απ’ αυτούς, πιο άτυχοι και πιο τυχεροί, ξεχάσαν να κατέβουν εκεί που έπρεπε, έρχονται να μας βρουν, μπαιλντισμένοι μα και παρηγορημένοι από την μαγεία του βαγονιού, ένας φίλος μου βλέπει το μικρό αγόρι που δέεται, με τα μάτια του δίνες ρουφάει την αμαξοστοιχία που καταφτάνει, τα φώτα της, αχ τα μάτια της τον κοιμίζουνε σε όνειρο περιπέτειας, πόσο περισσεύει τώρα ο φακός. Εμείς χειρονομούμε χαμογελώντας, στους απέναντι, που φεύγουν και μας παραδίδουν το ίδιο βαγόνι που μπήκανε κι εκείνοι. Ναι, όσο να πεις “εικοσιένα”*, το σκουλήκι ή το ολόλαμπρο φίδι πήγε και γύρισε, κιόλας μας άνοιξε την δυνατότητα μιας κάποιας κατεύθυνσης, αλλά οφείλεις μια επιβίβαση κι εσύ.

Και προσοχή στις αποσκευές: Αν τις ξεχάσεις πουθενά, μπορεί να θεωρηθούν ως βόμβες. Να τις σέβεσαι πιο πολύ, είναι τα πειστήρια της διερχόμενης ζωής, κιβωτοί που περπατούν μπροστά μας τώρα.

Άραγε, να ‘χανε μιλιά ή, καλύτερα, ποτέ να μην υπήρχαν; Ποιος ξέρει. Η μάνα μου έλεγε να μην σπαταλάω τον χρόνο μου και την άκουσα. Από τότε όλο και ονειρεύομαι κι άλλο τόσο αναρωτιέμαι κι όλο πρέπει να βγάζω κόλλα και χαρτί στον ίδιο τον εαυτό μου καθηγητής, ηγούμενη της παρουσίας μου κι όσο να πεις ταβανοπαγκόταβλα** η οδηγός φαίνεται καθιστή μέσα στο κουβούκλιο, στο δικό της κουτί κι έχει ένα κουμπί για να μας ανοίξει τις πόρτες κι άμα δεν ανοίξουν πώς εμείς θα μπούμε, πώς θα πάμε εκεί που θέλουμε, λες και παίζει το μικρό παιχνίδι της εποχής που διάλεξε κι αναρωτιέμαι, μιας και δεν θέλω να χαραμίζω τον χρόνο μου, σκέφτομαι, άραγε να ‘θελε ένα τσιγάρο πριν την αφετηρία της, μια γουλιά καφέ λες να πρόλαβε ή σιχτιρίζει την ώρα και την στιγμή, που το άλλο σκουλήκι έφτασε γρηγορότερα και ξέρασε άλλους θλιβερούς και θλιμμένους, πρέπει να του αδειάσω την γωνιά και πώς αλλιώς θα συνεχίσουμε να γυρίζουμε όλοι γύρω – γύρω;

Μα, ωστόσο, μπήκα. Ήταν ήσυχα, ως να πεις Πανεπιστήμιο έφτασες εδώ.

* Από το βιβλίο “Η Μυρτώ και ο λήσταρχος Καραμπούμ”, Ντιμίτερ Ινκιόφ, Εκδόσεις Πατάκη, 1984, σελ. 38, κεφ. Η κούκλα μαθαίνει πόσο κρατάει μια βδομάδα. (Η Μυρτώ, είναι μια πολύ ακριβή κούκλα, που έχει παράπονο μεγάλο, να ‘ρθει η μέρα που κάποιος θα την αγοράσει, ένα κοριτσάκι, που θα γίνει η μαμά της. Με τα πολλά, ας τα διαβάσετε, συναντά την Ανίτα, που της υπόσχεται πως θα κάνει οικονομίες και θα πηγαίνει κάθε εβδομάδα να την βλέπει, ώσπου να μαζέψει τα λεφτά, περίπου στα Χριστούγεννα. Της έδωσε το όνομα Μυρτώ και με το που έφυγε, η κούκλα μες στην τρελή χαρά πανηγυρίζει, αλλά κι αυτομάτως αγχώνεται, θέλει να μάθει πόσο κρατάει μία εβδομάδα. Έχει έναν καλό φίλο εκεί, τον ληστή Καραμπούμ, η Ανίτα, έχει ήδη υποσχεθεί, πως θα τον αγοράσει κι εκείνον μαζί, για να μείνουν παρέα. Τώρα, πως τα κανόνισαν όλα αυτα; Θα τα μάθετε, ελπίζω και θα τα διαπιστώσετε ιδίοις όμμασι. Πάντως, τώρα που η Μυρτώ θέλει να μάθει πόσο κρατάει μια εβδομάδα, ο φίλος της ο Καραμπούμ, προτείνει να ρωτήσουν τον κούκο του ρολογιού και ιδού τι τους είπε):

” – Κουτή ερώτηση. Μια βδομάδα, κούκλα μου,  κρατάει μια βδομάδα. Ούτε περισσότερο, ούτε λιγότερο. Δηλαδή, εφτά μέρες. Από Δευτέρα ως την Κυριακή. Η κάθε μέρα έχει είκοσι τέσσερις ώρες. Η κάθε ώρα κρατάει εξήντα λεπτά και το κάθε λεπτό έχει εξήντα δευτερόλεπτα. Κατάλαβες τώρα;

-Όχι! είπαν η κούκλα κι ο ληστής μαζί.

-Τότε θα σας το ξαναεξηγήσω από την αρχή. Ξέρετε πόσο κρατάει ένα δευτερόλεπτο;

Όχι!

-Τότε πείτε είκοσι ένα.

-Είκοσι ένα.

-Ώσπου να το πείτε το είκοσι ένα, πέρασε ένα δευτερόλεπτο. Ένα λεπτό έχει εξήντα δευτερόλεπτα. Μια ώρα έχει εξήντα λεπτά. Ένα μερόνυχτο έχει είκοσι τέσσερις ώρες. Μια βδομάδα έχει εφτά μερόνυχτα. Το καταλάβατε τώρα;

-Όχι!

-Καλύτερα δεν μπορώ να σας το εξηγήσω. Ο κούκος ήταν όλο νεύρα. Πρέπει να μετρήσετε ως το εξήντα.

-Και τότε θα έχει περάσει μια βδομάδα;

-Όχι, θα χει περάσει ένα λεπτό. Όταν μετρήσετε εξήντα φορές ως το εξήντα, τότε θα ‘χει περάσει μια ώρα. Αν αυτό το επαναλάβετε είκοσι τέσσερις φορές, θα χει περάσει ένα μερόνυχτο. Κι όταν όλα αυτά που είπαμε τα επαναλάβετε εφτά φορές, τότε θα ‘χει περάσει μια βδομάδα. Το καταλάβατε τώρα;

-Όχι!

-Αμάν πια! απελπίστηκε ο κούκος. Εγώ βγαίνω κάθε ώρα και λέω τι ώρα είναι κι εσείς δεν έχετε ιδέα τι είναι χρόνος. Γιατί, λοιπόν, κουράζομαι;”

**Γλωσσοδέτης: Τάβλα καλή ταβανοπαγκόταβλα.

Ναι. Και το ξεχνάω. Δηλαδή, το ξεχνάω συνεχώς, δεν μπορώ να σου εξηγήσω το πώς, οτιδήποτε έχει σημασία, εκτός από σένα εκείνη την στιγμή, την στιγμή που, πώς να το πω, την στιγμή που μπορεί να ‘σαι κι εγώ και μπορείς, έχεις την δυνατότητα να καταλάβεις απόλυτα για ποιον λόγο είμαι αυτή που είμαι, όταν είμαι, την ώρα εκείνη που δεν ξέρω αν είσαι, ξέρω ότι είμαι κι αυτό μου φτάνει κι εσένα, δηλαδή, σου φτάνει αυτό το πράγμα. Μόνο σου μέλημα να ζήσω, πώς να μην σε αγαπήσω, πώς εγώ να μην ξεχνώ;

Έλα, λοιπόν, να παίξουμε το φανερό κρυφτό. Εσύ θα χωθείς σε εκείνη τη γωνία κι εγώ θα ξέρω ότι είσαι σ’ αυτή τη γωνία, θα περνώ -υποτίθεται- από εκεί, θα έχεις σκοπό να με αρπάξεις κι εγώ θα ξέρω ότι έχεις αυτόν τον σκοπό, παρόλα αυτά θα περάσω, εσύ θα κάνεις να με πιάσεις, αλλά το ζητούμενο θα είναι πια, αν θα παίξουμε κυνηγητό. Στις κουρελούδες, τις αδέσποτες μέσα στη θάλασσα από μαρμάρινο μωσαϊκό, στα ξέφτια του αργαλειού που θα γλιστράνε οι πατούσες μας, θα γίνουμε πατινέρ με απόσταση -το πολύ- δυο μέτρα μεταξύ μας, ήταν που κόψαμε το υφαντό στις διαστάσεις του διαδρόμου μας, ως την κουζίνα, με τα μαχαίρια που λάμπουνε και τα πιάτα που σπάνε σε ψηφίδες, όσο οι βραδινές οργές στροβιλίζουνε στο φωτιστικό, επάνω απ’ τα κεφάλιας μας η δίνη της ζωής που προπορεύεται, σαν καπνός κοντά στο φως, που μοιάζει με καντηλέρι, γιατί έτσι το ήθελε πάντοτε η μάνα μας. Κι όμως, κάνουμε πατινάζ με λίγο ύφασμα στο πέλμα μας και τα θρύψαλλα από ψητό πηλό, τα κεντημένα πιάτα μας, η προίκα της γιαγιάς, που μας έκανε όπου πηγαίνουμε εκδρομή, να αγαπάμε τον λαό, την λαϊκή σοφία, την τέχνη της γειτονιάς, την φωνή του χωριού, το τσουκάλι που τρίζει απ’ τον καπνό της φλεγόμενης ελιάς κελαηδάει αλλιώτικα, άκου το πεύκο πώς δυναμιτίζεται όταν θερμαίνεται, άκου την κατσαρόλα που τυλίγεται πυροτεχνήματα, τα κουκούτσια που ξεσπούν, σαν αχός τακτικός και συνεπής στον τρόμο, που τον επιδιώκει η διπλανή σου φύση. Θα ξεγλιστράμε από τα κοφτερά θραύσματα, θα γλιτώνουμε απ’ τις αιχμές, καθώς τώρα λοξοδρομούμε ανεβαίνοντας στο ντιβάνι, ειδικά προορισμένο για ραχάτια μες στο μαγειρείο μας, την ώρα που τρώμε κάποιος ξαπλώνει και μας πιάνει την κουβέντα από εκεί, πάλι η μάνα μας το έστησε κι όλο αυτή θέλει να κάθεται εκεί, ξεφλουδίζοντας πάντοτε το επιδόρπιο, μήλα μετά το σαββατιάτικο το ψάρι, κρεββάτι ενός ύπνου προσωρινού, όσο να περάσει η μέρα, στη μέση της μέρας, εκεί που -λίγο πολύ- ποτέ δεν προλαβαίνουμε για πολλές τελετουργίες, εκεί στα γρήγορα, ίσως να ‘θελε η μάνα μου, εγώ, εσύ, ν’ απολαύσουν ένα ποτήρι έρωτα, μια σφήνα στη ζωή, μια αναπνοή κλεφτή έξω από το μπαλόνι. Ίσα που προλάβαμε να αλαφροπατήσουμε εκεί, εμείς παίζουμε κυνηγητό σαν τα γατιά και τώρα φανταζόμαστε, πως είμαστε στο Σίδνεϋ, απευθείας μετάδοση, χρυσό μετάλλιο στο δικό μας τραμπολίνο. Κι όμως, κυνηγιόμαστε, το θέμα είναι να μην αγγιχτούμε, όλα θα τελειώσουν εκεί. Θα πρέπει να κάτσουμε μετά, να αποφασίσουμε τι θα κάνουμε, τι άλλο θα παίξουμε ή μήπως βαρεθήκαμε και θέλουμε να φάμε κάτι, ευκαιρία, τώρα -εδώ- ν’ ανοίξουμε το ψυγείο, να τιτιβίσουμε γύρω από το ράμφος που μας προσφέρεται, δυο πουλιά, που πετάνε μέσα στη μυρμηγκοφωλιά όσο η ντομάτα πολτοποιείται στο στόμα. Λέμε να βουτήξουμε σε μια αμαρτία με τον ουρανίσκο να πλαταγίζει χτεσινή σπανακόπιτα και μετά το μανταρίνι, μας ξυπνά, έχουμε ακόμη ένα παιχνίδι να διευθετήσουμε και το προτιμούμε. Οπότε, μάλλον έχουμε μετατραπεί σε κουτάβια που χοροπηδούν δω κι εκεί, μάλλον χορεύουμε τσα τσα δυο βλάχοι από το Πάπιγγο κι όλο με κυνηγάς υποτίθεται κι όλο φοβάμαι υποτίθεται, κι όλο δε με πιάνεις κι όλο πρέπει να με πιάσεις κι όλο ξέρω ότι πρέπει κι όλο ξέρω ότι θέλω, πρέπει να με κυνηγάς για να βρω την ευκαιρία, να χωθώ στη ντουλάπα του υπνο-δωματίου.  Φανερά να κρυφτώ, μέσα στην έγνοια της ναφθαλίνης, χρόνια έγνοια, πώς θα μείνουν, έτσι αθώα, όλα όσα αποφασίσαμε και, στο τέλος, τα φτιάξαμε, τα φορέσαμε, τα κάναμε μια ζωή που βιώθηκε κι ανακατεύεται με το άρωμα της γιορτής, που κάποτε πήγε η μάνα μας. Πάλι οσμιζόμαστε τη μάνα μας, που έμεινε στον γιακά του καλού της παλτού, τούτο, που δεν πλένεται, είναι φτιαγμένο για την μια φορά, είναι φορεμένο για να αποδοθεί στο μνημείο της μιας και μόνο περίστασης κι όμως. Το ρούχο εκείνο ξαναχρειάστηκε, η γιορτή έπρεπε να ξανα- εφευρεθεί, έστω και για να το φορέσω εγώ και να παίξουμε τώρα ένα αδιαπραγμάτευτο θέατρο, εγώ είμαι αυτή, εσύ είσαι αυτός και βγαίνω με τη λάμψη της μεταμφίεσης κι ανοίγω τα φύλλα των ιματίων μου, να σου πω το τάδε και το δείνα, να μου πεις εσύ “γιατί;”, να κατέβω και να παίξουμε το αντρόγυνο ή τους περαστικούς, τον αστυνόμο εκείνο που ήταν κύριος κι εγώ βοηθός.  Έρχονται κι εκείνες οι στιγμές, που παίζουμε όντως μια τραγωδία, είμαστε απόλυτα πεπεισμένοι ότι αυτό που υποδυόμαστε είναι βιώσιμο και ενσαρκωμένο, η αλήθεια της ιστορίας μας ποτίζει με την ζωή που θα είχαμε, αν θέλαμε να μείνουμε για πάντοτε εκεί. Υποτίθεται, πως πονώ για το ένα και το άλλο κι εσύ πρέπει να βρεις για πρώτη φορά τον τρόπο της παρηγοριάς, τα λόγια που θεραπεύουν και χαϊδεύουν κι ίσως να θελήσουμε να παίξουμε μια μουσική μαζί με όλα αυτά. Εγώ στο πιάνο, εσύ στο μαντολίνο, λίγο νησί και λίγη Ευρώπη, λίγη ορεινή αφέλεια και λίγη πληγωμένη προσφυγιά. Λίγη αρχοντιά ανατολίτικη -πουθενά αλλού δεν μπόρεσε να υπάρξει αυτούσια- στις καταλήξεις των φράσεων, των φθόγγων, είναι λόγια ή μουσική, ποτέ δεν το καταλαβαίνουμε κι εξακολουθούμε να παίζουμε κυνηγητό, με σένα να τρέχεις να τραγουδήσεις ηγούμενος, εμένα να επαναλαμβάνω διαρρηγνύοντας τα δικά σου καμώματα, ψάλτης που κρατάει το ίσο και βαστά μια γραφική κοιλιά, μην του πέσει στο πάτωμα, ή μήπως είμαι μια έγκυος στο λεωφορείο, που παραπατά σε ρυθμό με εννέα όγδοα, πάλι σ’ ένα ζεϊμπέκικο καταλήξαμε κι είμαστε δυο μάγκες, που συζητούν για τα επίκαιρα και την απόλυτη φτωχολογιά. Δυο αδέρφια στο σαλόνι, που -υποτίθεται- καπνίζουνε, μετά βαριέμαι να παίζω τους ρεμπέτες του ντουνιά και γίνομαι η γλάστρα του πάλκου, με το τσιγάρο εντελώς διαφορετικό, είναι όντως τοποθετημένο στα δικά μου δάχτυλα, έλα να παίξουμε, είναι 11 το πρωί, σε πιστεύω.

Υπάρχει και η περίπτωση, που δεν είδαμε ως τώρα: να με πιάσεις. Εκεί σε θέλω, στο προκαθορισμένο κυνηγητό των ψυχών μας.

Είναι δυο δάχτυλα πριν από το χείλος. Μήτε μια στάλα παραπάνω, γεμάτο, αλλά όχι εντελώς, δυο στάλες περισσότερες είναι μεγάλη διαφορά, πρόσεξε, ίσαμε που θα δεις μια θάλασσα μέσα στο κρασί, μέχρις εκεί και τίποτα παρακάτω. Εκεί που βρίσκεται η στάθμη της λεπτομέρειας, στο όριο της  απαρέγκλιτης στωικότητας, όταν γύρω σου ο κόσμος σε γυρίζει και σε πάει πέρα – δώθε. Ακριβώς εκεί που εσύ ανεβάζεις τα μανίκια σου ξημερώματα, για να νιφτείς, σπιτικό που σου έλαχε, όπου γη και πατρίδα σου μάθανε να λες. Η κατοικία σου προδιορίζεται αυστηρά, από την θέλησή σου να προσφερθείς, όταν θα έρθει η στιγμή που θα πιάσεις την κανάτα, να γεμίσεις και πάλι το ποτήρι. Κοντόγιομο νερό και πορτοκαλόχρυσο θαμπό κρασί, ψωμί στο τηγάνι, αλατοπίπερο και ρίγανη. Λίγο πριν την εξιλέωση του ύπνου και του ξύπνου, όχι πιο δω, ούτε πιο κει, μην περάσεις στη λήθη.

Εκεί που ξεχειλίζουν οι κρατήρες συμβαίνουν απίστευτα πράγματα, εκεί που χύνονται οι πρώτες στάλες της θυσίας, στο μέτωπο του αδικημένου που ίδρωσε, ξεχειλίζει παράπονο που δεν έχει κανένα νόημα ν’ ασχοληθεί κανείς. Παραδίπλα είναι μια φιγούρα βιαστική, που όλο κάτι δουλειές έχει να κάνει, κρατάει σφιχτά το κομπόδεμα, μετράει τα κουκιά και τα ρεβύθια, μην έλειψε κανένα, μην και χαθεί κανένα, η περιουσία μου, τα δίκια μου, οι κόποι μου, είμαι προστάτης μιας ευθύνης που δημιούργησα ή που παραδόθηκε κάποτε. Μια κοπέλα σκυφτή, που περπατά στο κρύο κι όλο σκέφτεται πως η ζωή της την υιοθέτησε, της είπε μια μέρα έλα εδώ μωρή, θα σε ζήσω εγώ από εδώ και πέρα. Εκεί που παραγεμίζει η γουλιά, βρίσκεται πάντοτε η υπόσχεση ενός μέλλοντος που απαντά στο τώρα, μέχρι να πεις κίμινο έγινε κι αυτό χθες, ένα μέλλον που δεν μπορεί να ξεφύγει από το παρόν, μόνο για τέτοια πράγματα μιλάει η προσδοκία.

Λίγο χώρο για την στιγμή που περιμένει. Λίγο αέρα στο δευτερόλεπτο, να εκπνεύσει κι εκείνο. Δυο δάχτυλα υποχώρηση σε όλο το ντουνιά, θυσία με κρασί που δεν έσταξε παρά έμεινε μέσα στο βαρέλι. Πολύτιμες υποκλίσεις στη μάνα που μας ταχταρίζει κι εύχεται να μας πάρει γρήγορα στα χέρια της μια ζωή, ορφανεύουμε ζώντας και ποτέ δεν το ξέραμε. Το κρασί σου κοντόγιομο, δυο δάχτυλα πριν σβήσει το ποτήρι.

Μου είπαν πως μια νύχτα χώρισα τα μαξιλάρια ενός βασιλιά και του είπα “αυτά δικά σου, αυτά του αδερφού μου”. Κάποιος ήρθε εντωμεταξύ, να βοηθήσει στην επίλυση του ζητήματος, μόλις είχα βγει από ένα όνειρο, στο οποίο απαιτούσα την ίση κατανομή του ύπνου, τα ίδια δικαιώματα στην ανάπαυλα του κόσμου. Ξυπνούσα από το παραμιλητό μιας δικής μου διαδήλωσης και διεκδικούσα την αμοιβή του ζωντανού: να απλωθεί το μαύρο στερέωμα πίσω από τα βλέφαρα, να γίνουν τα λόγια ζωή, καθώς ξαναρχίζουν οι ρόδες να τσουλάνε στην πολιτεία πίσω από το κούτελο. Μια λεωφόρος ανάμεσα στα μάτια εκείνου που ζει μια ζωή εδώ, μια ζωή εκεί, ένα σπίτι για τη μάνα μου, ένα σπίτι για την αγάπη μου, ένα πεζοδρόμιο για τον έρωτα, που περιμένει κάτω από το φροντιστήριο ή μέσα στο πρώτο σου αυτοκίνητο ή στο κατώφλι μιας παλιάς κλωστής, θεία που ήταν ό,τι είμαι, στη μορφή της το μέλλον μου ονειρεύομαι. Μπορώ να κοιμηθώ σε αυτό της το δωμάτιο, με τα σκουρόχρωμα συνολάκια κρεμασμένα μεθοδικά, πλάι στις φούστες που μυρίζουν αχρησία και ιστορική συνέπεια. Μέσα από την ντουλάπα βγαίνουν οι αφηγήσεις για την κάθε ραφή, όλα αυτά που άκουσαν οι γιακάδες, όλα αυτά που κρύφτηκαν στο πέτο.

Μια πλατεία το στέρνο του ανθρώπου. Τώρα που υφαίνεται το κέντημα απ’ την ανάποδη, οι χτύποι της καρδιάς θεσπίζουν μια αναγκαία χρονική ροή, απαραίτητη για την επιβίωση σε αυτόν τον τόπο. Μόλις τώρα, χρειάστηκε να απωθήσω με κλωτσιές και μπουνιές έναν διαρρήκτη, μου είπαν πως κοιμόμουν, αλλά εγώ διέφυγα με ένα παραπέντε κι ας είχα προσευχηθεί να πετάξω δίχως φτερά. Απέδρασα και πέρασα τα σύνορα.

Στο μαξιλάρι που θεσμοθέτησα τον ύπνο μου, μια μικρή Ασία κατοικοεδρεύει και μου ζητάει, κάθε φορά, το ίδιο διαβατήριο, την ίδια φωτογραφία μου, την ώρα που κοιμήθηκα και πότε σκοπεύω να ξυπνήσω. Κάθε φορά της απαντώ “δεν ξέρω” και βάζει μια σφραγίδα επάνω στις βλεφαρίδες μου. Για όσο είμαι εκεί, απαρνούμαι τις ιστορίες του ματιού και προσδοκώ έναν βίο που θα λησμονηθεί δια ζώσης, μου είπαν πως έλεγα κάτι ακαταλαβίστικα, μα κοιμόμουν, απάντησα. Μόνο τότε ξέρω σανσκριτικά.

Μια συνοικία με σπίτια ρηχά, μονόπατα και μικρά, το πρόσωπο του κοιμισμένου. Ίσα που να δρασκελάς και ν’ ανεβαίνεις στις ταράτσες τους, να φωνάζεις μέσα από κεί όλα σου τα συνθήματα, κάτω από το μάγουλο οδύρεσαι ή ειδοποιείς τους συγχωριανούς, βαράς τις καμπάνες του προφήτη κι αντιλαλείς ως τους πόρους του δέρματος, κάτω απ’ την ανάσα του κοιμώμενου πλάσματος μια ζωή που καταδιώκεται και βροντοχτυπά, εφευρίσκεται από στιγμή σε στιγμή, μια βάρκα που πλέει ανάποδα τα ρουθούνια, δυο σπηλιές και δυο ζώα που κάνουνε έρωτα. Άκου τον πυροβολισμό του πάθους, όσο μαίνονται οι οδομαχίες στους κροτάφους. Πίσω απ’ τα δόντια τα χαρακώματα, στο κάτω χείλος ένα δωμάτιο φτιαγμένο για την προσμονή. Επάνω στο πηγούνι μια μισοτελειωμένη μακέτα, “Η αυλή των ονείρων εις την Καισαριανή” ή κάπως έτσι λέγεται το έργο της αποψινής επιθεώρησης, δεν προλαβαίνουμε τώρα να το παίξουμε, το ζήσαμε άλλωστε και τι άλλο να ζητήσει κανείς;

Το τσέλλο τρίζει. Παράπεσε πολύ ρετσίνι στις τρίχες του δοξαριού. Κι ο αντίχειρας που βαστιέται πίσω από το μάτι του καβαλάρη, φίλντισι και νύχι πλάι – πλάι κι ένας ήχος στριγκός, όλα τα φιλιά που τα αρνήθηκες μέσα σε τέσσερις χρόνους χωρέσανε. Ίσαμε την αρχή του δοξαριού ως το τέλος, παράγεται ένας φθόγγος που βήχει στο μέσα του αγκώνα, τότε που στοιβάχτηκες σε ένα κίτρινο λεωφορείο.

Πήγαινες στον πρώτο σου προορισμό. Μ’ ένα ξύλινο μωρό στην πλάτη.

Αν σε ήξερε κανείς, θα ‘λεγε πως ανηφορίζεις για το Ωδείο.

Μια κατσαρίδα μαύρη μπήκε μέσα στην τσάντα μου.  Την ώρα που χτενιζόμουν και σκεφτόμουν πότε θα ρθει το μεσημέρι, κρύο νερό στο πρόσωπο, να ξυπνήσει το κορμί πρωί – πρωί. Χτενιζόμουν και δεν σκεφτόμουν, η παραζάλη της μάνας, η πολεοδομία του σπιτιού, ο φαρδύς νιπτήρας που ακόμη αντέχει το βάρος μου, θρονιάζομαι πάνω του για να ετοιμάσω εμένα. Μπήκε, που λες, ανάμεσα στα βιβλία μου, τρύπωσε μέσα στον στάβλο με τα ψίχουλα, είμαι λιγόφαγη, τ’ αφήνω και τρίβεται το φαϊ και σκορπίζεται, μέσα στο πρώτο τεύχος των ασκήσεων προγραφής μια σπανακόπιτα, που ξέμεινε στο ελάχιστο ξεραμένο φύλλο πλάι στη γραμμή. Μπήκε μέσα και περίμενε. Την στιγμή. Την τελεία εκείνη που θα την εξωθούσε κάποτε να βγει. Η στιγμή η τέλεια, ήταν εκείνη που δεν δίδασκε ο κύριος Αντωνίου, ούτε και ‘κείνη η Παριζιάνα με τα λόγια που παραδέχονται, ούτε κι ο μαθηματικός με την κουτσουρεμένη άρθρωση, μουτζούρα έξυπνη στο φετινό μας σινεμά. Ήρθε την ώρα που δε συνέβαινε τίποτα, η καθηγήτρια, ξανθιά με μπούκλες την θυμάμαι, κάποτε μες στη ραστώνη της αχανούς παρατήρησης που βυθίστηκα, τσίριξε, εκπαραθυρώθηκε σκυφτή επάνω στην έδρα, οι συμμαθητές τσιρίζουνε, κάνουν όπως εκείνη, μάλλον έτσι είναι το σωστό, την μιμούνται, μα αν θέλουν κιόλας το παραπιστεύουν το θέατρο που καλούνται να παίξουν, καθρεφτάκια μαγικά της αλήθειας. Χάθηκε να ‘χα μια μαϊμού; Στον ώμο, να ισορροπεί στο δισάκι μου, κατάλαβες, να κρέμεται από το κοντάρι που κρατώ, καθώς πηγαίνω στην ζωή μου, δευτέρα, κατά τις 10 η ώρα. Σκύβω και τώρα και συνδυάζω  το πανικόβλητο παραλήρημα  με τη μισάνοιχτη τσάντα μου, που μυρίζει λάπατα και τραχανά, το ταγάρι μου παραμελημένο χάσκει τα χείλια του στο πάτωμα, μια κατηφόρα και βγήκε έξω, που πήγε, τρέχω στα μάτια τους να δω πού κοιτάζουνε, γνωρίζω την προέλευση της αιτίας, αλλά δεν ξέρω πού είναι αυτήν την ώρα, εύχομαι μόνο να δω πού είναι κι αν υπάρχει πιθανότητα να φύγει από εδώ μέσα γρήγορα, πριν καταλάβει κανένας από πού ξεφύτρωσε και μου φορτώσουν τη μισή ποινή. Την άλλη μισή η κατσαρίδα, που ουδέποτε άλλοτε δεν μπόρεσα να την αγαπήσω τόσο, τώρα που περνάει ξυστά από το πρώτο θρανίο, γωνία 60 μοιρών με το σκαλοπάτι της έδρας.

Ο λάρυγγας εκείνης που ποτέ δε μου θύμισε τίποτα, εκτός από όλα αυτά, είχε παραδοθεί αυτούσιος στο τρέμουλο, ένα άγαλμα με τεντωμένο το πρόσωπο, με πιάνει ξάφνου μια αγωνία για την κατσαρίδα μου, ήταν εκεί, σ’ ένα βήμα σημειωτόν, να ανέβει πάνω ή να κάνει αριστερά προς την πόρτα; Η καθηγήτρια στο μεταίχμιο της απόφασης του λαθραίου επισκέπτη, ίσα που τολμάει ν’ ανοίξει τα μάτια, να δει έστω την κατάληξη του γεγονότος, πριν καταλυθεί η στιγμή. Η άνω στιγμή. Εκείνη που μπαίνει υπό του κειμένου και σταματάει τον χρόνο, η χαρά της ανακάλυψης μιας ανθρώπινης αποτύπωσης, λέω από μέσα μου φύγε γρήγορα από δω μέσα, να τελειώσει αυτό το μαρτύριο, ντρέπομαι κιόλας και συμφωνώ και μαζί τους, δίκιο δεν έχουν που τρομάζουνε τόσο με μια κατσαρίδα που τρέχει και ψάχνει ιλιγγιωδώς την διέξοδο; Τώρα μια μουσική, έτσι όπως ουρλιάζουνε στη μέση του μαθήματος, ο Τζουφά κι ο Σεβάχ, σκοντάφτουν καθώς τους κυνηγούν, ένα μπερδεμένο γαϊτάνι οι φωνές, μου ‘ρχεται να της πω “τι θες εδώ, μωρε”, μα λίγο χώμα ήθελε και κάπως έτσι τα ‘φεραν τα βήματα και ζούμε το γοτθικό ταγκό με τον υπόνομο να σηματοδοτείται στην περαστική κατσαρίδα της γειτονιάς, που βρέθηκε στα ξαφνικά στο δάπεδο της Ιστορίας.  Ό,τι πιο σιχαμερό θα μπορούσαμε να γίνουμε, βρίσκεται εκεί, στη μαύρη τρεχάμενη κουκκίδα, στα δυτικά του μωσαϊκού.  Στη ράχη ενός εντόμου, που ακόμη δεν έλεγε να εξαφανιστεί, να δώσει την θέση του στην πρέπουσα τάξη. Σαν άγαλμα που έκλαιγε εκείνη, με τα ανθρώπινά της αναφιλητά και την ακινητοποίηση που την έκανε να πετρώνει επάνω στην έδρα, ο εαυτός της αλμυρός σαν αλάτι κοιτούσε εκείνη τη φορά, που τίποτε δεν συνέβη κι όλα ήταν ψέμματα, κι ήταν μια καθηγήτρια που κανείς δεν την θυμότανε, απούσα από τούτη τη σκηνή.

Όχι, δεν ανέβηκε στην έδρα, τι να κάνει άλλωστε εκεί, λίγο χώμα σαν αυτό που έχει η αυλή μου, δεν θέλει καν να είναι εκεί κι εγώ το ξέρω, την καταλαβαίνω που δυσαρεστείται  όσο ο Θοδωρής προσπαθεί να την πετύχει με τη βαρειά του σόλα. Έκανε κατα ‘κει και δεν θυμάμαι παραπέρα.

Ήταν που βρήκα μια παρένθεση να κοντοστέκομαι, να φτιάξω λίγο το κέντρο της φωτογραφίας.

Τι ερημιά, μαζευτείτε κοντά μου. Γύρω – γύρω από μένα, να σας βλέπω και να με βλέπετε όλοι, δεν είναι καλό να κάθεται κανείς πίσω από τον ομιλούντα. Αρκεί να κοιταζόμαστε και θα  συνεννοηθούμε, γύρω -γύρω όλοι, στη μέση κανείς να τονε κοροϊδεύουμε, ακούτε παιδιά; Κανέναν δεν τον κοροϊδεύουμε, ακόμη κι αν χρειαστεί, ακόμη κι αν δεν γίνεται να το αποφύγεις. Ν’ ακουμπάτε ο ένας στον άλλον, όσο ακούτε αυτήν την ιστορία, πλαγιάστε στα πλαϊνά του διπλανού θώρακα, είναι τόσο βολικά εκεί.  Οι ανάσες σας σιγά – σιγά θα ξεχαστούνε, όσο θα τρομάζετε θα κόβονται, όσο νανουρίζεστε θα βαθαίνουν. Η αλήθεια είναι ότι μαζευτήκαμε όλοι εδώ για να σας πω μια ιστορία, προσπαθώ τόση ώρα να σας βάλω στις ιδανικές συνθήκες ώστε να ακούει κανείς μια ιστορία, αλλά, αλήθεια είναι, δεν έχω κάτι να σας πω. Έτσι το είπα, για να κοιταχτούμε.

Με κλειδώσαν στο δωμάτιο μ’ ένα κουβάρι κατακόκκινο, δεν είμαι αράχνη, δεν ξέρω να πλέκω, μόνο να βγάζω νύχια ξέρω, να γραπώνομαι ξέρω, να κρέμομαι ξέρω, να έρπομαι σχεδόν ξέρω, να σκαρφαλώνω ξέρω, να ξύνω τα παιχνίδια μου με μία εμμονή. Μ’ αφήσανε μέσα στην φωλιά της γάτας, που ποτέ τους δεν την έσκισαν στα δυο, παρά μονάχα, όταν η αφεντιά της είχε όρεξη, την κάνανε Λήσταρχο Καραμπούμ, διεκδικούσε με λύσσα το μικρό δαχτυλίδι που ‘ταν δεμένο στην άκρη της κλωστής. Ήτανε ένας πειρατής ανίκητος κι όταν έχανε την μάχη στα μισά, ήξερε πολύ καλά να κρυφτεί, να ορμήσει ξανά στην κατάλληλη στιγμή και να μας παραλύσει. Το μούτρο του. Έτσι όπως δρέπει το λάφυρο οργιάζει μέσα στην ίριδα του ματιού η λάμψη της ύπαρξής του, το κυνήγι των προπατόρων του αφυπνίζεται, καθώς εξωθείται από ένα τόπι και γίνεται δωρικός πολεμιστής ενός ευγενικού σκακιού, ανιχνεύει τις πιθανότητες μιας αιφνιδιαστικής του εξόρμησης σαν πολυ -αισθαντικό ραντάρ με όψη αιλουροειδούς. Τι μούτρο, τι ιππότης. Τα παιδιά της γειτονιάς μου με σπαράζουνε, μ’ έχτισαν μες στην κουβαρίστρα των αντι – ιστοριών, είπανε στις σειρήνες να μου πουν παραμύθια που δεν τρομάζουνε, θέλω να τις ρωτήσω διάφορα, να κάτσω να τα πούμε. Θαλασσοπνίγομαι με τρόπο γελοίο, αν με βλέπει κανείς, μα νομίζω πως τα παραμύθια του τίποτα είναι πολύ πιο θρεπτικά από μια ακτή. Μια κουτή που βουλιάζει απ’ τις φωνές των άλλων, όσο παραμυθιάζεται καταμεσής του πέλαγου, καταμεσήμερο κι οι μεγάλοι κοιμούνται.

Τα παιδιά της γειτονιάς σου, με γεννήσανε, πώς να μην με καμαρώσουν, κλέφτρα, ψεύτρα, σαγηνεμένη από μια γλώσσα που δε λέει να πάψει, σα χταπόδι έντρομο που βαστιέται από μια λέξη, μια πανικόβλητη καρικατούρα στην επιφάνεια της εργασίας της. Πώς να μην με ιστορήσουν, πώς να με περιγελάσουν, τα παιδιά της γειτονιάς σου, πίστεψέ με, με μοιράζουνε.